Του Σεβ. Μητροπολίτου Σουηδίας κ. Κλεόπα
Στεκόμαστε σήμερα ενώπιον του Επιταφίου, μέσα στο ιερό πένθος της Μεγάλης Παρασκευής, για να προσεγγίσουμε το μυστήριο του Θείου Πάθους και να προσκυνήσουμε τον Μεγάλο Νεκρό.
Η Μεγάλη Παρασκευή είναι η ημέρα όπου η σιωπή γίνεται κραυγή. Η Εκκλησία δεν θρηνεί απλώς έναν δίκαιο που πέθανε· στέκεται ενώπιον του μυστηρίου ενός Θεού που πάσχει και προσφέρει τον εαυτό Του «υπέρ της του κόσμου ζωής και σωτηρίας».
Μέσα σ᾽ αυτή τη σιωπή, ακούμε ν᾽ αντηχεί ο πόνος, όχι μόνον εκείνος του Γολγοθά, αλλά κι ο πόνος κάθε εποχής.
Ο ποιητικός λόγος «Elo Hi» (Θεέ μου), εμπνευσμένος από τη μουσική σύνθεση του Goran Bregovic, εκφράζει αυτή τη δραματική ένταση: «Θεός αν είναι κι αν μ᾽ αγαπάει κανείς».
Εικόνα που μας οδηγεί, επίσης, στο πάθος του σύγχρονου ανθρώπου, διότι ο Χριστός δεν σταυρώνεται μόνο τότε· σταυρώνεται μυστικά σε κάθε εποχή. Σε κάθε πονεμένο άνθρωπο που υποφέρει, «ο Χριστός ξανασταυρώνεται!». Το θείον Πάθος επαναλαμβάνεται.
Σήμερα, ο κόσμος ολόκληρος μοιάζει μ᾽ έναν απέραντο Γολγοθά. Πόλεμοι συνεχίζονται αδιάκοπα. Άνθρωποι ξεριζώνονται από τις πατρίδες τους. Παιδιά στερούνται την αθωότητα και τη ζωή τους. Εκεί όπου πέφτουν βόμβες, εκεί επαναλαμβάνεται το «Σταυρωθήτω!».
Η σύγχρονη δουλεία — πιο ύπουλη από ποτέ — κρατά ανθρώπους δεμένους, όχι μόνο με αλυσίδες, αλλά με την ανάγκη, την εκμετάλλευση, την απελπισία. Ο άνθρωπος γίνεται αντικείμενο, όπως τότε που ο Χριστός παραδόθηκε δέσμιος «εις χείρας ανθρώπων».
Η δημιουργία του Θεού, επίσης, το περιβάλλον, πληγώνεται καθημερινά. Η γη «στενάζει και συνωδίνει», όπως λέει ο Απόστολος Παύλος. Η καταστροφή της φύσης είναι κι αυτή μια μορφή σταύρωσης, μια πληγή που ανοίγουμε εμείς οι ίδιοι μέσα στο «καλώς λίαν» έργο του Θεού, μια αμαρτία, όπως την χαρακτήρισε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.
Μέσα σ᾽ όλα αυτά, ο άνθρωπος νιώθει μόνος, εκφράζοντας την ίδια σπαραχτική κραυγή του Χριστού επάνω στον Σταυρό: «Θεέ μου, Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;»
Η εμπειρία της θείας «απουσίας» δεν είναι άρνηση του Θεού· είναι το βάθος της ανθρώπινης οδύνης, που ο ίδιος ο Θεός προσλαμβάνει.
Κι ο ποιητικός λόγος συνεχίζει: «Μονάχα εμένα χάσκει ακόμα χωρίς μια στέγη ετούτη η αλήθεια». Η αλήθεια μοιάζει άστεγη, όπως άστεγος στάθηκε ο Χριστός στον κόσμο. Ο ίδιος ο Θεός βιώνει την απόρριψη, την εγκατάλειψη και τη σιωπή στο Σταυρό.
Αυτή η διαρκής οδύνη της ανθρώπινης ύπαρξης βρίσκει την απάντησή της στο Πάθος. Ο Χριστός δεν στέκεται απέναντι στον πόνο· τον βιώνει με την Άκρα Ταπείνωση.
Κάθε ανθρώπινη κραυγή, είτε ειπωμένη είτε άρρητη, συναντάται επάνω στο Σταυρό.
Ο άνθρωπος ομολογεί την αδυναμία του, ποιητικώ τω τρόπω: «Δεν μπορείς μια ζωή καρδιά να συγχωρείς», αλλ᾽ ο Χριστός απαντά με τη ζωή και τη θυσιαστική προσφορά Του: μπορείς! Κι όχι μόνο μπορείς. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος προς την αληθινή ζωή και τη σωτηρία. Ο ανεξίκακος Κύριος συγχωρεί μέχρι τέλους κι αυτό είναι που μεταμορφώνει τον κόσμο, η αγάπη χωρίς σύνορα!
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει ότι ο Σταυρός είναι νίκη κι όχι ήττα κι ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος μας υπενθυμίζει ότι ο Χριστός προσλαμβάνει ολόκληρη την ανθρώπινη τραγωδία, για να τη μεταμορφώσει.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε σύγχρονος πόνος, κάθε αδικία, κάθε δάκρυ, μπορεί να γίνει τόπος συνάντησης με το Σταυρό του Χριστού.
Μας καλεί, επίσης, να μην είμαστε θεατές του θείου Πάθους Του, αλλά μέτοχοι στην αγάπη Του. Να γίνουμε παρηγοριά εκεί όπου υπάρχει πόνος. Να γίνουμε φως εκεί όπου υπάρχει σκοτάδι. Να γίνουμε ειρήνη μέσα σε έναν κόσμο που φλέγεται, διότι, αν ο κόσμος σήμερα σταυρώνεται, η απάντηση δεν είναι άλλη από κείνη που δόθηκε ήδη: Ο Χριστός είναι η αγάπη που θυσιάζεται.
Μπροστά στον Επιτάφιο, δε θρηνούμε μόνο. Αναγνωρίζουμε το Χριστό μέσα σε κάθε πληγωμένο άνθρωπο. Μέσα σε κάθε πρόσφυγα, σε κάθε αδικημένο, σε κάθε θύμα της βίας, μέσα στην ίδια την κτίση που στενάζει και μολύνεται.
Μέσα σ᾽ αυτή τη σύγχρονη αποξένωση κι εγκατάλειψη, μέσα από το Πάθος γεννιέται ζωή, μέσα απ᾽ τη θυσία του Σταυρού ανατέλλει η ελπίδα της Αναστάσεως.
Κι έτσι, ενώ όλα φαίνονται να οδηγούν στο σκοτάδι, η Εκκλησία μυεί ήδη τους πιστούς στο φως της Αναστάσεως, διότι ο Σταυρός δεν είναι το τέλος. Είναι το πέρασμα προς την Ανάσταση.
Κι αν αναρωτιέται η καρδιά: «Θεός αν είναι κι αν μ’ αγαπάει κανείς», η απάντηση είναι σαφής και διαχρονική: Ναι, ο Θεός υπάρχει ως «πανταχού παρών και τα πάντα πληρών» και αγαπά, γιατί η αγάπη Του είναι σταυροαναστάσιμη!
